Ο Πέτρος Μπιρμπίλης μιλά στην Athens Voice και στον Γιάννη Νένε, για το "Μπελ Ετουάλ" (Θράκα, 2017)

Μια “ηρωίδα” πλάι σε ανθρώπους αντιηρωικούς: Ένα κριτικό σημείωμα του Στάθη Ιντζέ για το "Γονυπετείς" της Τζούλιας Γκανάσου

Για την ποιητική συλλογή της Μαρίας Αγγελοπούλου "Η απουσιολόγος" (Θράκα, 2016), γράφει ο Χρήστος Αρμάντο Γκέζος

Ο Στέφανος Ξένος γράφει στο diavasame για τον "Άνθρωπο Τανκ" (Θράκα, 2017) του Γιώργου Λίλλη

Για το βιβλίο της Μαριάννας Κουμαριανού «Τόπος στη Γαλήνη» – γράφει η Ανθούλα Δανιήλ

Φάνης Παπαγεωργίου, Ποια γενιά; Σκέψεις για τη σχέση μεταξύ βιολογικής και δυνάμει καλλιτεχνικής γενιάς.

Δύο ανέκδοτα/αδημοσίευτα ποιήματα του Δημήτριου Δημητριάδη

Ο Παναγιώτης Βούζης γράφει στην εφημερίδα "Τα Νέα" για το "Χρονορυχείο" (Θράκα, 2017) της Στέλλας Δούμου

«Η ταξιθέτρια του χάους» του Ζαχαρία Στουφή (εκδόσεις κά ΠΟΤΕ, 2014)

Ο Ζαχαρίας Στουφής συλλαμβάνει και εκφράζει απόλυτες αλήθειες, τις οποίες προσεγγίζει με έμμεσους τρόπους, όπως την τρυφερότητα που πηγάζει από τη σφιχτή αγκαλιά μιας γραβάτας γύρω από τον λαιμό –όπου χρησιμοποιεί τη γραβάτα μεταφορικά ως αντικείμενο, με συμβολική έννοια–, με ευθύβολο, άμεσο τρόπο και με διαυγή νοήματα, καταθέτοντας αισθήματα ενός υπερπολιτισμένου ανθρώπου που διεκδικεί να πάρει πίσω την ελευθεριότητά του.

Άλλοτε επιστρατεύει την εικόνα ως μέσο για να το καταφέρει:

«Τώρα λοιπόν ήρθε καιρός να ξαναρχίσω να κοιτάω / κάτω από τα έπιπλα / […] / τα χιλιάδες εκατομμύρια φίδια που ζούνε μες στο πάτωμα.»

Ενώ, κάπου συνυπάρχει μια διάθεση ρεμβασμού, μελαγχολίας και ονειροπόλησης:

«Έμεινα μόνο να ζηλεύω τους ποιητές / που υμνούνε την ελευθερία των γύφτων.»

Ο ποιητής αποδεικνύεται ικανός να υποτάξει επαρκώς το υλικό του σε τρεις ισορροπημένες, από άποψη σελίδων ενότητες, με μια άνεση έκφρασης που δεν περνά απαρατήρητη.

Για να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα, ωστόσο,για τη γραφή του Ζαχαρία Στουφή, θεωρώ αναγκαίο να έρθουμε σε επαφή με το λαογραφικό του έργο που έχει έντονη τη θεματολογία του θανάτου. Ο θάνατος, μυθολογικά αλλά και δραματικά ήταν έντονος στη θεματολογία των Γάλλων συμβολιστών.

«Θέλω ένα τόπο να επιστρέφω, / μια ιδιαίτερη πατρίδα να ταφώ.»

Ο ποιητής είναι «εχθρικός» απέναντι στις διακηρύξεις, τις ρητορείες και τον ψεύτικο συναισθηματισμό, ενώ στόχος του είναι μέσω των συμβόλων «να ντύσει το ιδεατό σε μια αντιληπτή μορφή» όπως διαττεινόταν και ο Ζαν Μωρεάς.

Διαβάζοντας την «ταξιθέτρια του χάους» δεν πρέπει να παραβλέψουμε την επίδραση του περιβάλλοντος που αποτελεί σταθερή μεταβλητή στην εξέλιξη του έργου του ποιητή. Απόδειξη είναι η υπαινικτική χρήση της γλώσσας του ποιήματος «μέτρια γνώμη» που ανοίγει το δεύτερο μέρος του βιβλίου.

Υπαρκτό είναι και το μεταφυσικό ή μυστικιστικό στοιχείο -ενώ ξεφεύγουμε από την αυστηρή λογίκευση των υπολοίπων ποιημάτων– στα οποία πάνω-κάτω απαντούμε τις ίδιες διαθέσεις να κυριαρχούν:

«Αμέσως τα χέρια μου βυθίστηκαν / στον ανύπαρκτο κόσμο του καθρέφτη / και τα δικά του ξεπρόβαλαν καυτά, / μέσα από το τζάμι και με αγκάλιασαν»

Περνώντας στην τρίτη ενότητα του βιβλίου, είναι φρόνιμο να επισημάνουμε το έντονο περιγραφικό στοιχείο που υπάρχει στο ποίημα «μικρή ελπίδα» της πρώτης ενότητας και αυτό γιατί, η ενότητα που κλείνει τη συλλογή απαρτίζεται κατά κόρον από πεζόμορφα ποιήματα ή μικροδιηγήματα, αν θέλετε. Η γραφή της ενότητας αυτής είναι «περιθωριακή», με έντονο τον αυτοβιογραφικό χαρακτήρα. Η θεματική, ωστόσο, των κειμένων δεν παρουσιάζει κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθιστώντας τα κατώτερα εκείνων των δύο ενοτήτων που προηγούνται.

Όσον αφορά στις επιρροές στο έργο του ποιητή, κάποιος πρέπει να φτάσει στην εικοστή τέταρτη σελίδα, για να διακρίνει την πρώτη εμφανή αλληλεπίδραση  –ενσυνδείδητη ή όχι– με το στίχο «Όλα, όλα είναι ψέματα, το πολίτευμα και τα ναρκωτικά, ακόμα και εγώ που κάνω κριτική» να παραπέμπει στη Διαθήκη του Μιχάλη Κατσαρού.

Ο Ζαχαρίας Στουφής έχει επίγνωση της τέχνης του, έχει τη mentalité της εποχής του δίχως να επιδυκνύει κάποιο επιτηδευμένο και εξεζητημένο ύφος –το συνταντούμε σε ποιητές της νεότερης γενιάς, μερικοί από τους οποίους φιλοσοφούν κακότεχνα– που ζυμώνεται με την παράδοση που φέρει η Ζακυνθινή καταγωγή του –από συνείδηση και όχι απαραίτητα από εκτέλεση– και κάποια στοιχεία του συμβολισμού, όπως προείπα. Πρόκειται για ποίηση που τινάζει την πόλη στον αέρα, που κάνει τις λέξεις να εκτοξεύονται σαν σφαίρες.

Μια μικρή ένστασή μου συνίσταται στη χρήση κάποιων παραλλαγών λέξεων που συναντούμε σε κλασικά κείμενα κυρίως, όπως για παράδειγμα «ιδώ» και «ελησμόνησες», τις οποίες θεωρώ άσκοπες επιβαρύνσεις σ’ ένα βιβλίο στο οποίο απουσιάζει παντελώς ο  ρομαντισμός και ο κλασσικισμός.

Το έργο του Ζαχαρία Στουφή δεν εξαντλείται στον ποιητικό λόγο. Αξίζει να αναζητήσετε -εκτός από τα ποιητικά του βιβλία που σας συνιστώ να το κάνετε- τις λαογραφικές του μελέτες, οι οποίες είναι προϊόντα πολύχρονης μελέτης.

Στάθης Ιντζές

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ TAYTOTHTA